علّامه در خلاصه مىفرمايد كه حديث صحيحى در فضيلت اسماعيل بن فضل هاشمى داريم پس سند معتبر است ) قال : سألت أبا عبد اللَّه عليه السلام عن المتعة فقال : الق ( ملاقات كن ) عبد الملك ابن جريح فسله عنها فانّ عنده منها علماً فلقيته فاملى علىّ شيئاً كثيراً فى استحلالها و كان فيما روى لى فيها ابن جريح انّه ليس فيها وقت و لا عدد ، انّما هى بمنزلة الاماء يتزوّج منهنّ كم شاء . . . « 1 » عامّه از نقاط ضعفى كه به شيعه نسبت مىدهند اين است كه شيعه براى متعه حدّى قائل نيستيد روايت مىفرمايد همان گونه كه اماء حدّى ندارند و شما هم به آن قائل هستيد متعه هم حدّى ندارد و در واقع يك جواب نقضى است . عبد الملك از علماى عامّه است و در مورد او اين عبارت « هو من رجال العامة الا انّ له ميل و محبة شديدة لاهل البيت » آمده است و لذا تعصّب نداشت چون بحث‌هاى متعه را متعصّبين نمىپذيرفتند و او در اين زمينه از امام سؤالاتى كرده بود و مىدانست ، پس وقتى اسماعيل كه خودش ثقه است مىگويد امام صادق عليه السلام او را نزد عبد الملك فرستاده وثاقت عبد الملك ثابت مىشود . چه حكمتى داشت كه امام خودشان جواب ندادند ؟ ائمه عليهم السلام نمىخواستند كه اهل سنّت متعه را از زبان آنها زياد بشنوند و لذا به عبد الملك ارجاع مىدهند . 2 - رواياتى كه « ليست من الاربع » مىگويد : * . . . عن بكر بن محمّد ، قال : سألت أبا الحسن عليه السلام عن المتعة أ هي من الاربع ؟ فقال : لا . « 2 » * . . . عن ابى بصير ، قال : سئل ابو عبد اللَّه عليه السلام عن المتعة أ هي من الاربع ؟ فقال : لا و لا من السبعين . « 3 » * العيّاشى فى تفسيره ( تفسير عياشى در عين اين كه تفسير خوبى است تمام روايات را مرسله نقل كرده است ) . عن عبد السلام ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام قال : قلت له : ما تقول فى المتعة . . . قال : قلت : جعلت فداك أ هي من الاربع ؟ قال : ليست من الاربع . « 4 » 65 ادامهء مسئلهء 10 . . . . . 12 / 11 / 81 [ طايفهء دوم ] روايات معارض : در مقابل اين روايات ، روايات معارضى داريم كه آنها هم متضافر هستند و مىفرمايند منقطع هم از اربع حساب مىشود ، خواه هر چهار تا دائمى باشند ، يا بعضى دائمى و بعضى منقطع باشند و يا هر چهار تا منقطع باشند . اين روايات دو گروه است : الف ) رواياتى كه تعبير « من الاربع » دارد : * . . . عن عمّار الساباطى ، عن ابى عبد اللّه عليه السلام عن المتعة فقال : هى احد الاربعة . « 5 » * و باسناده ، عن احمد بن محمّد بن ابى نصر ، ( بزنطى چند رقم روايت در اين مسأله نقل كرده كه رواياتش معتبر است ) عن ابى الحسن عليه السلام قال : سألته عن الرجل تكون له المرأة هل يتزوّج باختها متعة ؟ قال : لا ، قلت : حكى زرارة عن ابى جعفر عليه السلام انّما هى مثل الاماء يتزوّج ما شاء ، قال : لا هى من الاربع ( آيا زراره را تكذيب كردند ؟ فقط مىفرمايند حرف زراره درست نيست ) . « 6 » ب ) رواياتى كه تعبير « من الاحتياط » دارد : * عن عبد اللّه بن جعفر فى قرب الاسناد عن احمد بن محمّد بن عيسى ، عن احمد بن محمّد بن ابى نصر ، عن ابى الحسن الرضا عليه السلام قال : سألته عن المتعة ، الى أن قال و سألته عن الاربع هى ؟ فقال : اجعلوها من الاربع على الاحتياط . « 7 » جمع بين اين دو دسته روايت : بعضى بين اين دو دسته روايات را جمع كرده و گفته‌اند كه اين روايت ، روايات سابقه را كه كلمهء احتياط نداشت تفسير كرده و مىگويد حكم اوّلى جواز ما فوق الاربع است ، ولى بنابر احتياط است . اين احتياط به چه معناست ؟ احتياط را مجتهدى كه واقع را نمىداند مىگويد و احتياط در كلام امام كه واقع را مىداند چگونه توجيه مىشود ؟ چون امام عالم به احكام است ديگر جاى احتياط نيست مگر اين كه بگوييم احتياط از ناحيهء مردم مراد است يعنى براى اين كه مردم به درد سر نيافتند و از ناحيهء اهل تسنّن اذيّت نشوند ( نوعى تقيّه ) بيش از چهار زن نگيرند تا معلوم نشود كه متعه بوده است . اين مسأله شاهد خوبى دارد كه در آنجا ، هم تعبير « هى من الاربع » دارد و هم تعبير « على الاحتياط » كه هر دو عبارت در يك جا جمع شده است .

--> ( 1 ) ح 8 ، باب 4 از ابواب متعه . ( 2 ) ح 1 ، باب 4 از ابواب متعه . ( 3 ) ح 7 ، باب 4 از ابواب متعه . ( 4 ) ح 14 ، باب 4 از ابواب متعه . ( 5 ) ح 4 ، باب 10 از ابواب متعه . ( 6 ) ح 11 ، باب 4 از ابواب مصاهره . ( 7 ) ح 13 ، باب 4 از ابواب متعه .